Pomiary batymetryczne jezior na wyspie Króla Jerzego (Szetlandy Południowe, Antarktyka Zachodnia)

Celem wyjazdu badawczego było zebranie danych dotyczących głębokości jezior położonych na wybrzeżach Zatoki Admiralicji na Wyspie Króla Jerzego w Antarktyce Zachodniej (Fig. 1). Jest to jeden najbardziej ocieplających się obszarów Ziemi, a skutki ocieplenia są wyrazie widoczne. Topniejące lodowce odsłaniają nowy teren, który powiększa się i zmienia z roku na rok. Powstają nowe koryta strumieni oraz nowe jeziora. Ze względu na dynamiczne zmiany krajobrazu, ważna jest dokumentacja aktualnego stanu, która regularnie wykonywana umożliwi zmierzenie tempa zmian w dłuższym okresie czasu.  W czasie wyjazdu badawczego do Polskiej Stacji Antarktycznej im. Henryka Arctowskiego, położonej na zachodnim brzegu Zatoki Admiracji, wykonano pomiar głębokości 46 jezior polodowcowych. Najstarsze ze zmierzonych jezior mają ok. 200 lat, zaś najmłodsze zaledwie kilka lat. Zmierzono również głębokość w jeziorze Petrela położonym w kraterze na pobliskiej Wyspie Pingwiniej, które powstało na skutek erupcji wulkanu w 1905 r.  Pomiary wykonano echosondą, mocowaną do dmuchanego kajaka (Fig. 1). Są to jeziora o niewielkiej powierzchni 0.004 – 4.5 ha, a ich głębokość maksymalna wynosi 0.4 – 21.9 m.

Jeziora na wyspie Króla Jerzego były do tej pory przedmiotem różnych badań. Dotyczyły one przede wszystkim składu chemicznego wody lub osadów jeziornych, a także tego jak szybko nowo powstałe zbiorniki wodne są zamieszkiwane przez bakterie, algi lub bezkręgowce. Wykorzystując zdjęcia satelitarne brazylijscy naukowcy policzyli, że, w latach 1986-1989 na wyspie Króla Jerzego było 90 jezior o łącznej powierzchni 0.82 km², natomiast w roku 2020 było to już 169 o łącznej powierzchni 1.49 km². Dotychczas pomiary głębokości były wykonane jedynie w kilku jeziorach.

Pozyskane dane będą mogły być wykorzystane w innych badaniach takich jak wspomniane powyżej, badania chemiczne, geologiczne i ekologiczne. Znajomość głębokości jezior umożliwia również obliczenie objętości zatrzymywanej w nich wody. Dodatkowo dane zostaną użyte oraz do stworzenia metody, umożliwiającej ustalenie głębokości jezior i oraz właściwości fizycznych i chemicznych wody na podstawie zdjęć satelitarnych. Wykorzystanie zdjęć satelitarnych jest szczególnie pomocne w badaniach odległych zakątków Antarktyki, a także zmniejsza bezpośredni wpływ człowiek na środowisko.

Projekt został zrealizowany przed dr Joannę Plenzler, geografkę pracującą w Zakładzie Biologii Antarktyki Instytutu Biochemii i Biofizyki PAN. Realizacja projektu była możliwa dzięki infrastrukturze Polskiej Stacji Antarktycznej im. Henryka Arctowskiego i wsparciu 49. Polskiej Wyprawy Antarktycznej.

Dodatkowe informacje o projekcie znajdują się na tej stronie.