Monitorowanie cyklicznych lotnych metylosiloksanów (cVMS) w powietrzu, środowisku wodnym i lądowym Antarktyki

Uczestnicy: Instytut Biochemii i Biofizyki PAN, Silicones Europe, NILU

Głównym celem projektu jest ocena stężeń cVMS w powietrzu, środowisku wodnym i lądowym Antarktyki oraz ocena ich potencjalnych źródeł.

Założenia projektu obejmowały pobieranie próbek z powietrza, środowiska wodnego i mediów lądowych (tj. gleby, mchów i porostów) w celu oceny czy stężenia wykryte w mediach lądowych są spowodowane transportem środowiskowym na duże odległości (LRET) i depozycji wstecznej czy z lokalnych działań (np. turyści, stacje badawcze).

Sezon letni 2024/2025 był drugim i zarazem ostatnim, w których realizowaniu był w/w projekt. Kontynuowano pobór prób powietrza w trzech z pięciu lokalizacji, w których badania prowadzone były w sezonie 2023/2024, tj. bezpośrednie sąsiedztwo Polskiej Stacji Antarktycznej im H. Arctowskiego (nr 5), Uchatka Point (nr.4) oraz Hennequin Point (nr.3).

Do próbkowania wykorzystano statywy zainstalowane w grudniu 2023 roku, na których umieszone zostały zduplikowane pasywne próbniki powietrza wypełnione ultraczystym sorbentem XAD-2 wiążącym lotne cVMS. Próbniki zostały zabezpieczone w stalowej puszce obudowy zapewniającej wymianę powietrza. Próbniki pozostawały zabezpieczone na czas podróży do Antarktyki oraz punktów pomiarowych w szczelnie zaślepionych miedzianych tubach transportowych. Zgodnie z założeniami drugiej serii próbniki zainstalowane były przez okres antarktycznej zimy oraz wiosny.

Każdy z punktów pomiarowych posiadał ślepą próbę terenową (Field blank), która zostawała wyjęta z transportowej miedzianej tuby na określoną długość czasu, która następnie była zamykana i montowana do statywu, gdzie pozostawała przez cały okres próbkowania pasywnych próbników powietrza. Terenowa ślepa próba miała wykrywać potencjalne zanieczyszczenie cVMS wynikające z obecności w punkcie pomiarowym obserwatorów, narażonych na nosicielstwo cVMS, występujących powszechnie m.in. w produktach kosmetycznych.

Po zakończonych działaniach próbniki zostały zebrane z terenu, uprzątnięto również statywy oraz podłoże, na którym były zainstalowane, starając się pozostawić miejsce w jak najbardziej nieprzekształconej formie. Wszystkie próbniki zabezpieczono w skrzyni transportowej wyposażonej w izolację termiczną z wkładami termicznymi, a następnie przygotowano do transportu do Punta Arenas w warunkach mrożenia -20, skąd zostały wysłane do laboratorium NILU (Norweskiego Instytutu Badań Powietrza) w Tromsø w Norwegii.